NetCrunch automatycznie wykrywa urządzenia działające zgodnie z protokołem TCP/IP. Program tworzy mapy przedstawiające fizyczną i logiczną topologię sieci. Użytkownik może ponadto tak skonfigurować program, aby skanowanie sieci odbywało się cyklicznie, zapewniając w ten sposób wykrywanie nowo przyłączonych urządzeń i dodawanie ich do atlasu sieci.

Oprócz wykrywania urządzeń, NetCrunch wykrywa również uruchomione w odpowiadających im węzłach usługi sieciowe. Aktualnie program rozpoznaje ponad 60 usług oraz umożliwia użytkownikom dodawanie do tego wykazu nowych usług wraz z określeniem ich parametrów.

Do wykrywania sieci program wykorzystuje zarówno protokół SNMP, jak i ICMP. W celu otrzymania bardziej szczegółowego obrazu sieci może również skorzystać z takich usług, jak Active Directory, Windows Workgroups czy eDirectory.

NetCrunch umożliwia określenie parametrów skanowania, w tym m.in. profili SNMP (obejmujących wspólnotę i wersję protokołu SNMP) oraz usług, które mają być wykrywane. Pozwala to użytkownikowi niezwykle szczegółowo kontrolować zakres przeprowadzanego wykrywania i monitorowania.

Po przeprowadzeniu skanowania sieci, NetCrunch ustala, czy wykryty zasób jest serwerem, ruterem, przełącznikiem, drukarką czy innego rodzaju urządzeniem.

Po zakończeniu skanowania sieci, NetCrunch wykrywa powiązania występujące pomiędzy poszczególnymi węzłami sieci w celu określenia odpowiednich zależności związanych z procesem monitorowania. W przypadku dużych sieci, łączących wiele odległych miejsc, zależności takie odgrywają bardzo ważną rolę. Pomagają one programowi NetCrunch Premium XE wyeliminować fałszywe zdarzenia i ustalić odpowiednią kolejność monitorowania.